1. 2. Republika rzymska i jej obywatele

 

 Ustrój polityczny Rzymu republikańskiego

a. obalenie monarchii w Rzymie i ustanowienie republiki – 509 r. p.n.e.

b. w Rzymie panował ustrój oligarchiczny – rządy wywodzącej się z rodów patrycjuszowskich arystokracji

c. pod koniec I w. p.n.e. w Rzymie upadła republika i zostało ustanowione cesarstwo

3. Władze republiki

a. senat (rzymska rada starszych)

– składał się z 300 senatorów

– w jego skład wchodzili urzędnicy po zakończeniu kadencji

– stał na straży przestrzegania prawa, doradzał urzędnikom

– zapewniał ciągłość władzy w państwie

b. komicja – zgromadzenia ludowe

– wybór urzędników

– stanowienie prawa

a. urzędy:

– konsulowie – sprawowanie najwyższej władzy, dowództwo nad armią

– pretorzy – szerokie uprawnienia sądownicze i cywilne, ponadto zastępowali konsulów pod ich nieobecność

– kwestorzy – zarządzanie skarbem i finansami

– edylowie – nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście oraz nadzór nad pracami publicznymi i zaopatrzeniem Rzymu

– cenzorzy – przeprowadzanie spisów majątkowych, sporządzanie listy senatorów

– dyktator – posiadali pełnię władzy, ale byli powoływani tylko na pół roku w warunkach zagrożenia państwa

 

2. Walka stanów w Rzymie

a. podział społeczeństwa na stany:

– patrycjuszy – stan uprzywilejowany

– plebejuszy – stan pozbawiony większości praw publicznych i politycznych

b. walka plebejuszy z patrycjuszami o zrównanie w prawach

– ustanowienie trybuna ludowego

– ustanowienie zgromadzenia plebejskiego

– przyznanie plebejuszom prawa do piastowania urzędów

– walka plebejuszy z patrycjuszami zakończyła się zrównaniem w prawach

 

3. Obywatelstwo w Rzymie

a. sposoby nabywania obywatelstwa w Rzymie:

– przez urodzenie w rodzinie obywatelskiej

– z mocy nadania

– w 89 r. p.n.e. obywatelstwo rzymskie otrzymali wszyscy mieszkańcy Italii

– w 212 r. n.e. cesarz Karakalla nadał obywatelstwo wszystkim mieszkańcom imperium rzymskiego

b. obowiązki obywateli:

– służba wojskowa [ żołnierze rzymscy wg steli nagrobnej]

– płacenie podatku (tributum)

 

4. Współczesne formy nabywania obywatelstwa

a. prawo krwi (ius sanguinis) – decyduje pochodzenie

b. prawo ziemi (ius soli) – decyduje miejsce urodzenia

c. naturalizacja – nadanie obywatelstwa