7. 6. Integracja europejska po II wojnie światowej

 

I. Idee zjednoczenia w historii Europy.

1. Imperium Romanum jako wzór dla późniejszych inicjatyw integracji europejskiej.

2. Chrześcijaństwo jako czynnik integrujący Europę.

3. Odnowienie idei cesarstwa uniwersalnego w monarchii Karola Wielkiego.

4. Rzeczpospolita Obojga Narodów jako realizacja idei federacyjnej

5. Powstanie na początku XIX wieku systemu napoleońskiego

6. Koncepcja Paneuropy w okresie międzywojennym

a. Coudenhove-Kalergi – koncepcja Paneuropy jako federacji państw europejskich

b. Aristide Briand – koncepcja powołania federacji europejskiej

– państwa tworzące federację miały zachować niepodległość

– federacja miała działać w oparciu o Ligę Narodów

– proces integracji miał się rozpocząć od integracji gospodarczej – unia celna

– z federacji miały być wykluczone ZSRR i Turcja

 

II. Dwubiegunowa integracja po II wojnie światowej

1. Utworzenie przez państwa komunistyczne Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – 1949 r.

2. Plan Marshalla – Program odbudowy Europy

a. pomoc Stanów Zjednoczonych dla zniszczonych państw europejskich

– udzielanie kredytów

– dostarczanie surowców

– pomoc żywnościowa

b. do programu nie przystąpiły ZSRR i kraje pozostające w strefie jego wpływów – między innymi Polska i Czechosłowacja

c. w celu realizacji Planu Marshalla została utworzona Organizacja Europejskiej Współpracy Gospodarczej

d. program pomocy był realizowany przez 4 lata, od kwietnia 1948 do czerwca 1952 r.

3. Koncepcje integracji europejskiej

a. koncepcja federalistyczna – dążenie do tworzenia federacji państw

b. koncepcja funkcjonalistyczna – integracja państw  poprzez współpracę na czterech płaszczyznach:

– gospodarczej

– społecznej

– kulturalnej

– politycznej

c. realizacja jej miała polegać na tworzeniu organizacji o określonych funkcjach i celach

4. Integracja państw Europy Zachodniej – patrz punkt III

 

III. Integracja państw Europy Zachodniej

1. ogłoszenie planu Schumana

a. autorem planu był Jean Monnet

b. plan koordynacji całego przemysłu ciężkiego Francji i Niemiec oraz innych państw chętnych

2. podpisanie traktatu paryskiego o powołaniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) – 18 IV 1951 r. (wszedł w życie 23 VII 1952 r.)

a. sygnatariusze:

– Francja

– Republika Federalna Niemiec (RFN)

– Włochy

– Belgia

– Holandia

– Luksemburg

b. organa EWWiS:

– dziewięcioosobowa Wysoka Władza

– Rada Ministrów EWWiS – tworzyli ją przedstawiciele rządów krajów należących do EWWiS

– Zgromadzenie EWWiS – składający się z 78 deputowanych zalążek parlamentu

– Trybunał Sprawiedliwości

3. traktaty rzymskie – 25 marca 1957 r. (weszły w życie 1 stycznia 1958 r.)

a. utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG)

tworzenie wspólnego rynku

tworzeni unii celnej

b. utworzenie Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom)

c. traktat o fuzji – powołanie wspólnych organów dla wszystkich trzech wspólnot:\

– Rada

– Komisja

4. pogłębianie integracji

a. pierwsze powszechne wybory do Parlamentu Europejskiego – 1979 r.

b. utworzenie Europejskiego Systemu Walutowego – (1979 r.)

– wprowadzenie jednostki walutowej ecu (1979 r.)

– wprowadzenie nowej jednostki walutowej – euro (1999 r.)

5. zawarcie Porozumienia w Schengen – 1985 r.  – układ o stopniowym znoszeniu kontroli na wspólnych granicach

6. podpisanie Jednolitego aktu europejskiego – 1986 r.

a. zawierał plany utworzenia wspólnego rynku wewnętrznego (swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału)

b. rozszerzał proces integracji europejskiej o politykę regionalną, ochronę środowiska i badania naukowe

c. reformował funkcjonowanie organów wspólnot

7. Traktat z Maastricht – 7 lutego 1992 r.

a. utworzenie Unii Europejskiej

b. plany budowy:

– unii gospodarczej

– unii monetarnej

– unii politycznej

c. struktura Unii Europejskiej miała się opierać na trzech filarach:

– pierwszy filar – wspólna polityka gospodarcza (w ramach Wspólnoty Europejskiej, EWWiS i Euratomu)

– drugi filar – wspólna polityka zagraniczna

– trzeci filar – współpraca w dziedzinie  sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

d. wprowadzenie obywatelstwa Unii Europejskiej

7. Poszerzanie integracji europejskiej

a. w 1973 r. do wspólnot przystąpiły: Dania, Irlandia i Wielka Brytania

b. w 1981 r. Grecja

c. w 1986 r. Hiszpania i Portugalia

d. w 1995 r. do Unii Europejskiej przystąpiły Austria, Szwecja i Finlandia

e. w 2004 r. Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia oraz Węgry

f. w 2007 r. Bułgaria i Rumunia

g. w 2013 r. Chorwacja

8. Ojcowie integracji europejskiej

– Konrad Adenauer     (RFN)

– Robert Schuman (Francja)

– Alcide De Gasperi (Włochy)

– Jean Monnet (Francja)

 

9. Inicjatywy integracyjne zakończone niepowodzeniem

a. nieudana próba utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO) – 1953 r.

b. nieudana próba utworzenia Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP)

 

III. Inne działania integracyjne w Europie

1. Na mocy tzw. traktatu londyńskiego z 5 maja 1949 r. powstała Rada Europy

2. Utworzenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

3. Działalność Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)

a. organy OBWE

– Spotkania Szefów Państw i Rządów

– Rada Ministerialna

– Stała Rada

– Zgromadzenie Parlamentarne

– Przewodniczący

– Forum ds. Współpracy w Dziedzinie Bezpieczeństwa

– Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka

– Wysoki Komisarz OBWE ds. Mniejszości Narodowych

b.  obszary działalności OBWE

–  bezpieczeństwo w Europie

– pokojowe rozstrzyganie sporów

– ochrona praw człowieka