3. 1. Struktura społeczna

1. Struktura społeczna – zbiór elementów, z których składa się społeczeństwo oraz układ zachodzących między nimi zależności.

Rodzaje struktury społecznej

a. struktura klasowa (podział na wielkie zbiorowości ze względu na status społeczny i położenie majątkowe)

b. struktura warstwowa (podział na duże zbiorowości ze względu na styl życia i wpływ na władzę)

c. struktura narodowościowa (podział ze względu na narodowość)

d. struktura wyznaniowa (podział ze względu na wyznawaną religię)

e. struktura demograficzna (podział ze względu na płeć, wiek)

f. struktura zawodowa (podział ze względu na źródło utrzymania)

2. Stratyfikacja społeczna (rozwarstwienie społeczne) – podział społeczeństwa na zbiorowości znajdujące się w odmiennej sytuacji społecznej i ekonomicznej, różniące się wykształceniem i stylem życia oraz zróżnicowanym dostępu do dóbr

 

3. Klasy społeczne

a.  klasami społecznymi nazywamy grupy podstawowe w społeczeństwie, różniące się między sobą rolą i  pozycją ekonomiczną w społeczeństwie

b. pojęcie klasy społecznej

– wg Karola Marksa – wielki zbiór jednostek wyznaczony ze względu na jednakowy stosunek do środków produkcji (kapitaliści i proletariusze)

– wg Maxa Webera – grupa ludzi posiadająca podobne szanse realizacji własnych celów, znajdujących zbliżoną pozycję społeczną

c. współczesny podział na klasy społeczne:

klasa wyższa – osoby najbardziej zamożne i wpływowe (właściciele dużych przedsiębiorstw, przedstawiciele elit polit.)

klasa średnia  osoby średniozamożne, wykonujące zawody wymagające wysokich kwalifikacji (średni przedsiębiorcy, przedstawiciele wolnych zawodów)

klasa niższa  osoby wykonujące niskopłatne zawody i utrzymujące się z prac dorywczych (pracownicy niewykwalifikowani)

 

4. Nierówność społeczna – nierówny dostęp do wykształcenia, prestiżu społecznego, dóbr materialnych, władzy

 

5. Warstwy społeczne wg. Maxa Webera można rozumieć jako:

a. część klasy, czyli grupa wewnątrzklasowa

b. kategorie społeczno-zawodową, wyodrębnioną ze względu na miejsce i rolę w społeczeństwie

c. grupę ludzi żyjących w podobnych warunkach i tworzących wspólnotę obyczajów i stylu życia

 

6. Ruchliwość społeczna (mobilność społeczna) – przemieszczanie się jednostek lub całych zbiorowości w układzie pozycji społecznej.

a. ruchliwość pionowa – typy przemieszczeń, które powodują zmianę pozycji społecznej jednostki

awans

degradacja

b. ruchliwość pozioma – przejście jednostki z jednej grupy społecznej do drugiej, umieszczonej na tym samym poziomie stratyfikacji społecznej

c. ruchliwość społeczna może być oceniana w skali wewnątrzpokoleniowej lub międzypokoleniowej

d. ze względu na podmiot ruchliwości społecznej wyróżnia się ruchliwość indywidualną i zbiorową

e. ruchliwość społeczna może mieć charakter wewnątrzgrupowy i międzygrupowy