4. 3. Mniejszości narodowe i etniczne

1. O przynależności do mniejszości narodowej lub etnicznej decydują przepisy obowiązujące w danym państwie.

2. Mniejszości w Polsce

a. mniejszość narodowa – grupa ludzi, odróżniająca się od większości społeczeństwa językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią, która posiada lub posiadała własne państwo

a. mniejszości narodowe w Polsce

Niemcy

Ukraińcy

Białorusini

Żydzi

Rosjanie

Litwini

Czesi

Słowacy

Ormianie

b. Mniejszość etniczna – grupa ludzi, odróżniająca się od większości społeczeństwa językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią, która nie posiada i nigdy nie posiadała własnego państwa

b. mniejszości etniczne w Polsce

Romowie

Łemkowie

Tatarzy

Karaimi

c. grupy posługujące się językiem regionalnym - j. kaszubski

3. Główny akty prawa międzynarodowego dotyczące mniejszości

a. Powszechna deklaracja praw człowieka z 1948 r. (ONZ)

b. Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych z 1966 r. (ONZ)

c. OBWE: Dokument podsumowujący spotkanie kopenhaskie (…) z 1990 r.

d. Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych z 1994 r. (Rada Europy)

e. Karta praw podstawowych z 2000 r. (Unia Europejska)

4. Sytuacja prawna mniejszości narodowy i etnicznych w Polsce

a. konstytucyjne gwarancje zachowania i rozwoju własnego języka, obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury

b. zawarta pod auspicjami Rady Europy Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych

c. sytuację prawną mniejszości narodowych i etnicznych szczegółowo określa Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym

– prawo do posługiwania się własnym językiem w życiu prywatnym i publicznym

– w gminach, w których liczba osób należących do danej mniejszości jest nie mniejsza niż 20% jej język może być używany jako język pomocniczy (podwójne nazewnictwo; możliwość prowadzenia oficjalnej korespondencji)

– obowiązek pastwa wspierania działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju tożsamości narodowej

– komitetów wyborczych mniejszości narodowych nie obowiązuje 5 procentowy próg wyborczy

4. Mniejszości podejmują różne działania mające na celu utrwalenie i upowszechnienie swojego dorobku kulturowego

a. prowadzą działalność kulturową

b. uprawnienia w zakresie oświaty:

prawo do nauczania jeżyka oraz historii i kultury danej mniejszości

prawo do nauczania w języku mniejszości (poza obowiązkowymi lekcjami z j. polskiego, historii i geografii Polski)

udział w subwencji oświatowej