2. 8. Ruchy społeczne

1. Zmiana społeczna

a. pod pojęciem zmiany społecznej rozumiemy:

– każdą istotną zmianę w zakresie struktury społecznej, instytucji, wartości, norm, zwyczajów, lub ról społecznych w określonym społeczeństwie

– różnicę między stanem systemu społecznego w jednym momencie i stanem tego samego systemu w innym momencie (Piotr Sztopka)

b. przyczyny zmian społecznych:

zmiany w środowisku naturalnym

procesy kulturowe – np. zjawisko dyfuzji, czyli przenikania się kultur

przekształcenia technologiczne

zmiany demograficzne

przekształcenia gospodarcze

działalność państwa

transformacja ustrojowa

zmiany w systemie prawnym

 wpływ wybitnych jednostek

c. Formy zmian społecznych

rewolucja

zmiany obejmują wszystkich dziedzin życia

radykalny charakter zmian

gwałtowny przebieg zmian

masowy udział dużych grup społecznych

obecność silnych emocji społecznych

reformy

stopniowe przekształcanie elementów systemu społecznego

unikanie przemocy

stosowanie instrumentów prawnych

2. Ruch społeczny to forma zbiorowego, spontanicznego działania pewnych kategorii społecznych lub zbiorowości zmierzających do określonego celu i często do wywołania zmiany społecznej.

a. cechy charakterystyczne ruchu społecznego:

– luźna struktura organizacyjna

– brak sformalizowanego członkostwa

– dążenie do przeprowadzenia zmiany bez przejmowania władzy

b. Klasyfikacja ruchów społecznych

rewolucyjne (radykalne) – dążą do głębokich zmian społecznych lub ustrojowych

reformatorskie – dążą do zreformowania określonych dziedzin życia

ekspresywne – koncentrują się na zmianach w zakresie kultury, systemu wartości lub stylu życia

3. Feminizm – walka o równouprawnienie kobiet i przeciwstawianie się dyskryminacji kobiet

a. ewolucja

– ruch emancypacyjny

sufrażystki

ruch wyzwolenia kobiet

b. osiągnięcia:

– ustanowienie Karty praw podstawowych (Unia Europejska – 2000 r.)

– wprowadzenie tzw. kwot wyborczych (procentowe określenie liczby kobiet na listach wyborczych)

– wprowadzanie tzw. parytetów (naprzemienne wpisywanie kobiet i mężczyzn na listach wyborczych)

– Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (ONZ)

– rezolucja Parlamentu Europejskiego, postulująca zapewnienie udziału 40% każdej płci w instytucjach publicznych (2008 r.)

 

4. Ruch praw obywatelskich

b. ruch non-violence (bez przemocy)

– twórcą był Mahatma Gandhi

– walka o słuszne prawa bez użycia przemocy

– stosowanie biernego oporu

b. ruch praw obywatelskich Martina Luthera Kinga

– walka z segregacją rasową

– walka o pełne równouprawnienie dla czarnoskórej ludności Stanów Zjednoczonych

– stosowanie obywatelskiego nieposłuszeństwa – działania łamiące konkretne przepisy prawne w przekonaniu, że naruszają one istotne wartości dla osób stosujących obywatelskie nieposłuszeństwo

c. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”

– został utworzony na fali strajków spowodowanych trudną sytuacją gospodarczą

– powstał w 1980 r. jako powszechny, ogólnopolski i wielopłaszczyznowy ruch społeczny

– podpisanie tzw. porozumień sierpniowych (31 VIII 1980 r.)

– działalność NSZZ „Solidarność” przerwało wprowadzenie stanu wojennego (13 XII 1981 r.)

– obrady Okrągłego Stołu (wiosna 1989 r.)

– transformacja ustrojowa w Polsce

 

5. Ekologizm

a. zajmuje się problemem degradacji środowiska naturalnego

b. duże zróżnicowanie 

– partie polityczne (np. partia Zieloni)

– międzynarodowa organizacja Greenpeace

c. cele:

– walka o ograniczenie działalności przyczyniającej się do degradacji środowiska naturalnego

– sprzeciw wobec genetycznej modyfikacji roślin i zwierząt

– popularyzowanie zachowań proekologicznych 

 

6. Antyglobalizm i alterglobalizm

a. antyglobalizm – ruch społeczny wyrażający sprzeciw wobec postępującej globalizacji

b. alterglobalizm – ruch społeczny wyrażający sprzeciw wobec czysto ekonomiczny charakter globalizacji