4. 3. Obrzędowość w polskiej kulturze współczesnej

1. Obrzędy, tradycja, zwyczaje, rytuały

a. obrzędy to czynności i praktyki o znaczeniu symbolicznym, związane z uroczystościami o charakterze religijnym i świeckim

b. tradycja to ogół obyczajów, norm, poglądów i zachowań właściwych dla określonej grupy społecznej

c. zwyczaj – oparty na tradycji sposób zachowania się zbiorowości

d. rytuał – czynności symboliczne o ustalonej formie i przebiegu

2. Obrzędy przejścia

a. obrzędy przejścia – obrzędy, których cechą jest zmiana  jakiejś właściwości poddanego mu człowieka (odebranie i nadanie)

b. fazy obrzędów przejścia wg Arnolda van Gennepa

– faza wyłączenia  (preliminalna) – odseparowanie człowieka od jego dotychczasowego środowiska

– faza marginalizacji (liminalna) – czas oczekiwania

– faza włączenia (postliminalna) – włączenie człowieka do określonej grupy

rytuały

inicjacja

c. zjawisko komercjalizacji rytuałów przejścia

3. Rytuały przejścia w kulturze polskiej

a. postrzyżyny

b. chrzest

c. pierwsza komunia

d. bierzmowanie

e. ślub i wesele

– udział swatów

– zaręczyny (zrękowiny)

– rytuały weselne

biała suknia

bramy weselne

powitanie pary młodej chlebem i solą

rozpleciny

oczepiny

zarzucono rytuały oględzin i pokładzin

f. obrzędy pogrzebowe

– czuwanie w domu zmarłego

– uczestnictwo w pogrzebie

– procesje (kondukty żałobne)

– stypa (konsolacja)

g. obrzędy przejścia o charakterze świeckim

– pasowanie na ucznia

– studniówka

– osiemnastka

– składanie ślubowania 

4. Obrzędowość doroczna

a. Święta Bożego Narodzenia

– Wigilia

– pasterka

– strojenie choinki

– wymienianie się prezentami 

– kolędowanie

– szopki

– napis na drzwiach: K+M+B (imiona trzech mędrców – Kacper, Melchior, Baltazar)

b. Święta Wielkiej Nocy

– uroczystości Wielkiego Tygodnia

Niedziela Palmowa

Triduum Paschalne (trwa od Wielkiego Czwartku do Wielkiej Soboty)

msza rezurekcyjna 

groby w kościołach

– świąteczne śniadanie

– śmigus-dyngus

c. dożynki

d. karnawał

e. pierwszy dzień wiosny i topienie marzanny

f. pierwszy dzień lata - noc świętojańska